De afgelopen 20 jaar zijn artsen, met name cardiologen, de mening toegedaan, dat een zo laag mogelijk (bloed)cholesterol zinvol is. Er werden cholesterolverlagende medicijnen ontwikkeld, die kwistig werden / worden voorgeschreven. Die cholesterolverlagers hebben nogal wat bijwerkingen, zoals vermoeidheid, spier- en gewrichtsproblemen. De afgelopen 20 jaar is cholesterol in een kwaaie reuk terecht gekomen. Is dat wel terecht?
Even bij de les - de feiten - blijven. Cholesterol is een zeer belangrijke bouwstof. Het is onontbeerlijk voor de opbouw van lichaamscellen en het maakt deel uit van de celmembranen. Ook is een aantal hormonen, met name geslachtshormonen, bij de aanmaak ervan volledig afhankelijk van cholesterol.
Cholesterol is een verzamelnaam voor twee soorten: het HDL-cholesterol en het LDL-cholesterol. Het LDL-cholesterol wordt dikwijls 'weggewerkt' in de wanden van de bloedvaten, hetgeen op den duur kan leiden tot de aandoening die we kennen als atherosclerose, met alle vervelende gevolgen van dien: hersen-/hartinfarcten. Het zgn. 'goede' cholesterol, het HDL-cholesterol, bezit de eigenschap om dit in de vaatwand opgeslagen cholesterol weer weg te werken via de lever / gal. Bij de beoordeling van (een verantwoord) cholesterol in het bloed dient dus steeds gekeken te worden naar de verhouding HDL / LDL, dus het totaal cholesterol. Vuistregel: deel het totaal cholesterol door het HDL-cholesterol en je krijgt de cholesterolratio. Voorbeeld: iemand heeft een totaal cholesterol van 7 mmol/l en een HDL van 1,5 mmol/l; dan is de ratio: 7 : 1,5 = 4,7. Dat is een 'veilig' cholesterolniveau, mits het LDL niet hoger is dan 4 mmol/l.
Cholesterol is in feite een zeer unieke stof. Zoals al gezegd, het is onontbeerlijk voor de aanmaak van lichaamscellen, voor de goede conditie van de celmembranen en de aanmaak van tal van hormonen. Het woord cholesterol heeft wellicht zijn oorsprong in het fenomeen Chol (= gal), omdat in de galvloeistof zeer hoge concentraties cholesterol worden aangetroffen.
Al decennia lang is bekend, dat cholesterol een beschermende taak in het lichaam vervult.
Recent is uit een onderzoek van de Utrechtse arts dr. H. van Leeuwen (UMC) gebleken, dat met name een hoog HDL-cholesterol een zeer beschermende functie vervult bij o.a. sepsis (bloedvergiftiging). HDL-cholesterol blijkt het gif uit de pathologische bacteriën te kunnen neutraliseren. Als we nu eens wat 'ruimer', wat breder kijken naar die stof cholesterol...
Het is een stof die indringend betrokken is bij alle vitale levensprocessen van het lichaam. Zonder cholesterol zou het leven niet mogelijk zijn.
Zo'n 2400 jaar geleden formuleerde de Griekse arts Hippocrates zijn visie op gezondheid en datgene wat zich in onze fysiologie afspeelt. Hippocrates had waargenomen dat vier 'lichaamssappen', door hem 'humores' genoemd, een essentiële rol vervulden. Chol (gal), San (bloed), Flegma (slijm) en Melanchol (zwarte gal uit de galblaas).
Deze vier lichaamssappen of humores werden ook in verband gezien met het filosofische systeem dat Empedokles (490-430 v. Chr.) had geformuleerd: de Vier-Elementenleer (Vuur, Lucht, Water, Aarde).
Gedurende vele eeuwen vormde het hierna volgend 'schema' (lees: samenhang) de basis voor het medisch en filosofisch denken.
element lichaamssap temperament natuurrijk mens. functie
vuur chol cholerisch mens Ik-bewustzijn
lucht san sanguinisch dier gevoelsfuncties
water flegma flegmatisch plant veget. functies
aarde melanchol melancholisch mineraal mater. aspecten
En nu het opmerkelijke. Uit jarenlang onderzoek is me gebleken, dat personen met een sterk 'cholerisch' temperament dikwijls een hoog-normaal tot (licht) verhoogd bloedcholesterol vertonen. Rasechte flegmatici hebben altijd een laag tot zeer laag cholesterol, evenals melancholici.
Er is nog een interessante samenhang. Uit diergeneeskundig onderzoek weten we, dat het cholesterol bij dieren, ook zoogdieren, altijd lager ligt dan 3 mmol/l. Blijkbaar is die (relatief) geringe hoeveelheid cholesterol voldoende om de fysiologische, cellulaire functies van het dier 'naar behoren' te laten verlopen. Als we dit feit nu relateren aan het gegeven dat de mens fysiologisch bezien ook een zoogdier is, staan we voor de vraag / het raadsel, waarom het cholesterol bij de mens (gemiddeld) dan nogal wat hoger is. De medische wetenschap blijkt geen verklaring te kunnen geven voor dit feit. Als we echter die oude humores / elementenleer van Hippocrates en Empedokles betrekken in het zoeken naar een (weliswaar onbewezen) verklaring, dan zou je kunnen aannemen, dat de mens een hoger cholesterol in zijn bloed nodig heeft, omdat hij een 'ik-bewustzijn', een zelfbewustzijn bezit, ofwel: kan denken over het denken, iets wat dieren (nog) niet kunnen.
In die zin beschouwd, kan cholesterol opgevat worden als een stof, die uniek essentieel is voor het menselijk functioneren. Het boeiende is, dat een teveel aan die 'ik-stof' cholesterolproblemen geeft in het centrum van ons individuele 'ik': ons hart. Ons hart kan immers opgevat worden, zowel concreet als metaforisch, als het 'centrum' van ons diepste wezen. In de taal zijn daar tal van voorbeelden van te vinden: In zijn hart wist hij het wel, van je hart geen moordkuil maken, laat je hart spreken, een hartenkreet slaken, enz.
Voorzichtige conclusies en consequenties
Een beetje 'stevig' cholesterol - mits het LDL niet te hoog is en het HDL boven de l mmol/l ligt - heeft vele pluspunten:
1. het geeft een goede basis voor 'zelf'-bewustzijn
2. het draagt (bewezen) bij aan de opbouw en vooral de bescherming van de lichaamscellen
3. het functioneert als unieke afweerstof tegen tal van pathologische micro-organismen
4. het is onontbeerlijk voor een gezond en normaal functioneren van tal van hormonale systemen
5. het beschermt tegen cellulaire ontsporingen (o.a. kanker), omdat cholesterol zo'n vitale rol speelt in de functie van de celmembraan, dat kwetsbare deel van de cel, waar ongewenste 'boeven' binnen willen dringen.
In een artikel in het Utrechts Nieuwsblad van 26 mei 2005 merkt de Amersfoortse internist dr. A. van de Wiel op, dat bij kankerpatiënten dikwijls extreem lage cholesterolwaarden worden gezien!!! Hij besluit zijn artikel met de opmerking: 'Een hoog cholesterol moge dan ongunstig zijn, maar als de dokter wordt geconfronteerd met een laag cholesterol geeft dit ook reden tot bezorgdheid.'
Bij het cholesterolverlagende voorschrijfgedrag van artsen mogen vraagtekens gezet worden. De thans rondwarende visie bij artsen over cholesterol (hoe lager hoe veiliger, dus beter) is op wetenschappelijke argumenten niet houdbaar. Er dient gezocht en gestreefd te worden naar een bloedcholesterol dat zich tussen de 5 à 6 mmol/l bevindt, als ratio (totaal cholesterol gedeeld door het HDL-cholesterol).
Het lukraak slikken van cholesterolverlagers is uitsluitend verantwoord en geïndiceerd bij personen met een erfelijk bepaald hoog cholesterol en personen die, ondanks aanpassing van het voedingspatroon, die ratio van 5 à 6 mmol/l niet halen. De laatstgenoemde categorie zou, alvorens aan de cholesterolverlagers te gaan, eerst eens kunnen onderzoeken (tenminste 3 maanden) of het volgende protocol soelaas biedt:
- 2 keer daags een capsule visolie (EPA vetzuren)
- 1 keer daags 1 tablet Foliumzuur 0,5 mg. Uit recente studies is gebleken, dat foliumzuur een uitnemende bijdrage levert aan het 'ophogen' van het HDL-cholesterol. Het zet het aminozuur homocysteïne, dat juist het LDL-cholesterol induceert (= opwekt; red.), om in methionine (een voor de mens 'veilig' aminozuur)
- 2 keer daags een capsule of theelepel Lecithine(poeder)
- het achterwege laten van alle 'verborgen' vetten (in koek, gebak, chocolade, luxe brood, en vooral geen zuivel, met name kaas eten, omdat de melkvetten sterk cholesterolverhogend zijn).
En als u al aan de cholesterolverlagende pillen bent, volg dan eens geruime tijd het hiervoor beschreven advies en bouw die pillen eens af met om de dag een pil slikken (bijv. 2 maanden). Dan controle. Als totaal en HDL-cholesterol in orde zijn, kun je vervolgens de proef nemen om eens 2 maanden te stoppen met die pillen. Dan weer controle. Als het totaal cholesterol wat hoger wordt, is dat geen probleem, mits het HDL stijgt, dus de 'ratio' oké is.
Jaap Huibers, Amerongen
homeopaat, natuurgeneeskundig therapeut
Tel.: 0343 454980
Oorspronkelijk gepubliceerd in De Natuur Uw Arts, 29e jaargang, Nr. 180 , bladzijde 9