Een optimale vitamine D-status

Uit: Nr.275, sep/okt 2021

Het gehele jaar door.

Waar leven wij van? Van lucht, water en voedsel in de vorm van eiwitten, vetten, mineralen, vitaminen en koolhydraten. Maar we leven óók van zonlicht. De zon is de bron!

Het tragische is dat de Gezondheidsraad – met in haar kielzog het Voedings­centrum en het Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG) – het volledig laten afweten, wat betreft dat zonlicht. En dat tot schade van de bevolking, want daardoor blijft het belang van zonlicht op onze huid onderbelicht.

Zonlicht is essentieel

Ondertussen worden wij wel bang gemaakt. Zo zou te veel zonlicht huidkanker kunnen veroorzaken(1). Daar profiteert de ‘insmeer-industrie’ uiteraard flink van. Een industrie die bovendien zelf de nodige duiten in de reclamezak doet.

Maar zonlicht op de huid is juist een essentiële levensbehoefte, een levensvoorwaarde zelfs. En aan zonlicht hebben alle mensen op onze breedtegraad in meer of mindere mate juist een tekort. Alleen in de maanden april tot en met september kunnen we (maar doen we dat ook?) de zonnestralen tot ons nemen. Zonnestralen die voor een adequate vitamine D-productie zorgen. Eigenlijk zou je de periode oktober tot en met maart dan ook geen griepseizoen moeten noemen, maar een ‘laag vitamine D-seizoen’!

Een vitamine D-tekort hangt natuurlijk af van de definitie die je eraan geeft. Daarover later meer. Een tekort heeft in ieder geval grote gevolgen voor onze gezondheid, voor onze weerstand tegen ziekten en ook voor onze weerstand tegen virussen. Gelukkig kunnen wij dat tekort compenseren met een dagelijkse suppletie van vitamine D, in de vorm van een capsule.

Vroege volksverhuizing

De mensen uit de Hoorn van Afrika moesten destijds zo nodig verderop wonen, met alle gevolgen van dien. Was het noodzaak? Was het nieuwsgierigheid? Hoe dan ook, hoe noordelijker men kwam, des te minder sterk was het zonlicht dat werd geabsorbeerd.

Met als gevolg een vitamine D-tekort, waardoor minder ‘reproductie’. Dat zit zo. Het laatste stadium van een vitamine D tekort voor het skelet is rachitis. Misschien heeft u die plaatjes wel eens gezien, van misvormde kinderen in de Londense binnenstad; kinderen die de zon nooit te zien kregen. Maar in het voorstadium van rachitis vindt er al een vervorming van het skelet plaats. Ook aan het bekken. Daarbinnen moet een embryo zich in de baarmoeder ontwikkelen tot baby, die tenslotte via het vaginale kanaal geboren zou moeten worden. Als gevolg van het vitamine D tekort ontstaan daarbij problemen, die vaak met een keizersnede moeten worden opgelost.

Borstvoeding

En het volgende probleem is dan weer dat de moeder door het tekort aan vitamine D ook geen adequate borstvoeding kan geven. Bij dergelijke baby’s is de immuniteit zó laag dat ze gevoelig zijn voor schade door vaccinaties.

Voor een optimale borstvoeding is, tijdens en na de zwangerschap, een vitamine D-suppletie van 4000 iE per dag nodig (4000 iE komt overeen met 100 microgram). Pas dan krijgt een baby de optimale hoeveelheid vitamine D binnen. Nu weet u ook waarom het consultatiebureau erop hamert dat baby’s vanaf twee weken tot hun vierde verjaardag extra vitamine D moeten krijgen. Hoeveel krijgen die kinderen dan? Tien microgram, dat staat gelijk aan 400 iE. Zou dat optimaal zijn?

Melanine aanmaak

Even terug naar de volksverhuizing. Het is wonderbaarlijk hoe vader en moeder natuur dat destijds, zo’n zesduizend jaar geleden hebben opgelost. Wij, Europeanen, verschoten letterlijk van kleur(2). Dat was hard nodig, want met onze donkere huidskleur, op deze breedtegraad, beperkte dat onze voortplanting, zoals hiervoor is beschreven.

Een bepaald gen zorgt voor de melanine productie. Melanine is het pigment dat huid, haar en ogen kleur geeft. Daarin vond destijds een mutatie plaats toen onze voorouders van jager-verzamelaars, landbouwers en veetelers werden. Wij werden een kleurmenging van rose, geel en wit, dat we blank noemen. Natuurlijke selectie zorgde er vervolgens voor dat de vrouwen met de lichtste huidkleur het beste voor nageslacht konden zorgen. Want hoe lichter de huidskleur, des te meer zonlicht in vitamine D kan worden omgezet, waardoor lichaams­functies optimaal hun werk kunnen doen.

Iemand met een lichte huidskleur, die gedurende een zekere tijd wordt blootgesteld aan UVB-straling, zal een bepaalde hoeveelheid vitamine D in de circulatie van het organisme brengen. Bij iemand met een erg donkere huidskleur, moet de blootstellingstijd aan die straling trouwens wel het tienvoudige bedragen, om hetzelfde effect te bereiken.

Op de breedtegraad van Wageningen kan ongeveer zes maanden per jaar vitamine D aangemaakt worden via de huid. Het is dus niet verwonderlijk dat de virussen toeslaan als de vitamine D zo goed als ‘op’ is, dus in de winter. Door de lage weerstand van veel mensen slaan de verkoudheidsvirussen tegenwoordig echter zo goed als het gehele jaar toe. We hebben er ook namen voor verzonnen, zoals zomergriepje of buikgriepje, of verkoudheidje. En maandenlang snotterende kinderen niet te vergeten. Terwijl ik dit schrijf moet ik denken aan al die mensen in de instellingen die iedere dag gedwongen worden om grote hoeveelheden medicatie in te nemen, waar ze alleen maar slechter van worden, terwijl hun vitamine D-status bijna niet meer te detecteren is.

Wat te doen?

• laat bij een eerstvolgende gelegenheid uw vitamine D-status meten; herhaal deze meting na zes maanden en na een jaar (als uw arts niet wil meewerken, kunt u – voor eigen rekening – naar TestJeGezondheid.nl of naarBloedwaardenTest.nl). Let op: het effect van een verhoging of een verlaging van de dosering komt in een meting pas na ongeveer drie maanden tot uiting.

Laat u niet afschepen, met een ‘Het is in orde hoor’, want een arts of een lab is verplicht om u de uitslagen te overhandigen.

• indien u door omstandigheden niet wilt of kunt laten meten, neem dan in ieder geval een suppletie van 3000 iE (75 mcg), iedere dag bij de warme maaltijd en het gehele jaar door.

• vergelijk de gemeten waarde met de waarden in deze grafiek(6): Vitamin D – Percentage Reduction of Disease Incidence at Different Blood Serum Levels. In één oogopslag ziet u wat het gewenste niveau zou moeten zijn.

• bedenk dat wetenschappers die er toe doen, waarden aanbevelen tussen 100 en 150 nmol/l (eerder 150 nmol/l), zoals de staafgrafiek duidelijk laat zien. In ons land gaan artsen veelal nog uit van de achterhaalde waarden van 50 tot 75 nmol/l; sommige ziekenhuizen hebben de bovengrens naar 100 nmol/l verhoogd.

• bepaal naar welk niveau u zou willen koersen, want u zit waarschijnlijk ver onder het optimale niveau op onze breedtegraad. Als vuistregel kunt u er van uitgaan dat 1000 iE na verloop van tijd zal leiden tot een verhoging met 12,5 nmol/l.

• van doorslaggevend belang is een dagelijkse dosering – en als u er even bij stil staat is het ook volkomen logisch. Immers, wij – onze verre voorouders – kwamen uit Afrika en daar schijnt de zon iedere dag. Die voorziet de mens optimaal met vitamine D.

• neem geen tabletten, omdat deze slecht worden opgenomen. Neem met olie gevulde capsules en dan alleen bij de warme maaltijd.

• de kosten mogen geen bezwaar zijn. Een capsule (kleiner dan een erwt) van 1000 iE kost 5 cent. Een capsule van 3000 iE (nog steeds kleiner dan een erwt) kost 11 cent. Inderdaad, er zit weinig verdienmuziek in vitamine D. Maar indien het een medicijn was, dan zou het iedere dag in het nieuws zijn!

Onderzoek

Dit alles ontleen ik aan het wetenschap­pelijk werk van prof. dr. Bruce Hollis, die veertig jaar onderzoek deed naar vitamine D(3). Hij was daar overigens niet uniek in. Op de Amerikaanse overheidssite PubMed (april 2021) zijn meer dan 90.000 wetenschappelijke publicaties te vinden over vitamine D(4).

Er zijn dus steeds meer wetenschappers en artsen die overtuigd zijn van het belang van vitamine D en die de noodzaak van een dagelijkse suppletie benadrukken. Meer dan tweehonderd van hen hebben zich verenigd in VitaminDForAll(5). Alle toponderzoekers op het gebied van vitamine D staan op de ledenlijst. Wat het bijzonder interessant maakt, is dat bij een ieder vermeld staat wat hij of zij zélf aan vitamine D suppletie tot zich neemt.

Wim Zeegers

https://stilleslopers.nl/

Bronnen

(1) ‘Zonnen mag’ (2010), van dermatoloog Han van der Rhee. ‘In Nederland overlijden per jaar ruim 600 mensen aan huidkanker, voor een aanzienlijk deel veroorzaakt door de zon. Daar staan 11.500 sterfgevallen door andere oorzaken van kanker tegenover, die waarschijnlijk voor een deel door de zon (vitamine D) kunnen worden voorkomen’.

(2) Ann Gibbons: ‘European Skin Turned Pale Only Recently’, in: Science, 20 Apr 2007, Vol. 316, Issue 5823, p. 364.

(3) O.a. Clinical review: ‘The role of the parent compound vitamin D with respect to metabolism and function: Why clinical dose intervals can affect clinical outcomes’.

Oorspronkelijk gepubliceerd in: J Clin Endocrinol Metab 2013 Dec 1998 (12): 4619-28, door Bruce W. Hollis PhD. (Medical University of South Carolina) en Carol L. Wagner MD.

(4) https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/

(5) https://vitamindforall.org/

(6) https://www.clinicaleducation.org/ wp-content/uploads/Disease_Prevention_chart_uk1.pdf